Leukemie

Leukemie is een vorm van kanker die ontstaat in het beenmerg, waar de bloedcellen (en dus ook de leukemiecellen) worden aangemaakt. Beenmerg zit in alle botten van het lichaam. De onrijpe bloedcellen die in het beenmerg gemaakt worden rijpen uit en worden dan vanuit het beenmerg losgelaten in het bloed. Via het bloed kunnen de cellen door het hele lichaam vervoerd worden om hun functies uit te voeren. Op deze pagina vindt u alle informatie over leukemie, zowel over lymfatische als myeloïde leukemie.

Er bestaan verschillende soorten normale bloedcellen. Rode bloedcellen (erythrocyten) nemen zuurstof op vanuit de longen en transporteren dit naar de organen in ons lichaam. De zuurstof wordt gebonden aan een bepaald eiwit, het zogenaamde hemoglobine (Hb). Een tekort aan rode bloedcellen (of laag Hb) noemen we bloedarmoede.
Witte bloedcellen (leukocyten) verzorgen de afweer van ons lichaam tegen de infecties door bijvoorbeeld bacteriën en virussen. Omdat bloedkanker ontdekt werd in de witte bloedcellen en ook het meest voorkomt in de witte bloedcellen, noemen we bloedkanker ook wel leukemie. Ook zijn er meerdere soorten normale witte bloedcellen. Lymfocyten bestaan uit T-lymfocyten en B-lymfocyten. De meest voorkomende vorm van leukemie, acute lymfatische leukemie, bij kinderen ontstaat in dit soort cellen. Granulocyten en monocyten spelen een belangrijke rol bij het opruimen van bacteriën en schimmels. Een tekort aan witte bloedcellen vergroot de kans op infecties.

Bloedplaatjes (trombocyten) zijn belangrijk voor de bloedstolling. Een tekort aan bloedplaatjes leidt tot bloedingen. Denk aan bloedneuzen, spontane grote blauwe plekken op ongebruikelijke plaatsen en zeer kleine puntbloedinkjes in de huid of in het slijmvlies van de mond.  

Per dag worden miljarden bloedcellen aangemaakt in het beenmerg. Ook gaan er per dag gemiddeld evenveel cellen dood zodat het aantal bloedcellen constant blijft. Dit proces van aanmaak en afbraak van bloedcellen wordt in het lichaam nauwkeurig gecontroleerd. Indien een bepaalde cel in het beenmerg zich ongecontroleerd gaat vermenigvuldigen, ontstaan er veel te veel cellen van hetzelfde soort. Deze ongecontroleerde woekering van bloedcellen van dezelfde onrijpe soort noemen we leukemie. Leukemie kan ontstaan in iedere bloedcel.

We onderscheiden diverse typen leukemie. De meest voorkomende vorm van leukemie bij kinderen is acute lymfatische leukemie (ALL). ALL ontstaat uit de onrijpe voorlopers van de zogenaamde lymfocyten (ook wel lymfoblasten genoemd), een bepaald soort witte bloedcel. Daarnaast komt acute myeloïde leukemie voor (AML). Bij AML ontstaan de leukemiecellen uit andere voorlopercellen (stamcellen) dan die van de lymfocyten, bijvoorbeeld voorlopers van rode bloedcellen, bloedplaatjes of witte bloedcellen zoals granulocyten of monocyten. Als het ziektebeeld relatief snel, dus acuut, ontstaat noemen we het acute lymfatische leukemie (ALL) of acute myeloide leukemie (AML). Chronische leukemie bij kinderen is heel zeldzaam en komt vooral voor als chronische myeloïde leukemie. Hierbij valt op dat er geen duidelijke uitrijpingsstop is van een bepaald type voorlopercel, maar dat er een overschot is aan alle rijpingsstadia van witte bloedcellen en soms ook van bloedplaatjes.

Lees verderminder over Leukemie

Symptomen en klachten

Bij acute lymfatische leukemie en acute myeloide leukemie worden enorm veel leukemiecellen aangemaakt waardoor er te weinig ruimte in het beenmerg is voor de aanmaak van de gezonde bloedcellen. Dit leidt tot een tekort aan rode cellen in het bloed. Dit noemen we bloedarmoede. Hierdoor kan uw kind last hebben van vermoeidheid, bleekheid en algehele malaise. Te weinig gezonde witte cellen in het bloed leidt tot infecties en koorts. Te weinig bloedplaatjes leidt tot grote blauwe plekken of bloeduitstortingen op ongebruikelijke plaatsen of tot puntbloedingen in de huid en de mond. Uw kind kan ook pijn hebben aan de botten, doordat de leukemiecellen vanuit het beenmerg zorgen voor druk op het bot. Ook kunnen de lymfeklieren opgezet zijn en kan uw kind last hebben van een vergrote lever of milt, omdat de leukemiecellen in deze organen kunnen zitten.

Als uw kind last heeft van één van de bovenstaande symptomen en/of klachten, heeft hij of zij in de meeste gevallen geen leukemie. Als er sprake is van meerdere klachten of symptomen, kan er iets mis zijn in het beenmerg. Wij adviseren u in dat geval een afspraak te maken met uw huisarts.

Hoe vaak komt het voor

Acute lymfatische leukemie (ALL) is de meest voorkomende vorm van kanker bij kinderen. Per jaar wordt ALL bij ongeveer 110 kinderen in Nederland vastgesteld. Ongeveer een kwart hiervan diagnosticeren en behandelen we in het Kinder Oncologisch Centrum Rotterdam (KOCR), de kinderoncologie afdeling van het Erasmus MC-Sophia. ALL komt op alle leeftijden voor. Bij volwassenen komen echter vaker andere vormen van leukemie voor.

Acute myeloide leukemie (AML) komt bij ongeveer 15-20 kinderen per jaar in Nederland voor. De frequentie van AML neemt toe met de leeftijd. Er zijn dus veel meer volwassenen dan kinderen met AML.

Oorzaken

We weten niet precies wat de oorzaken zijn van leukemie. Wel zijn er een aantal dingen bekend:
- U kunt leukemie als ouders of als kind ook niet voorkomen.
- Leukemie is niet besmettelijk en kan niet zoals een virus van de ene persoon op de andere overgaan.
- Leukemie is in de meeste gevallen niet erfelijk. Andere familieleden van een kind met leukemie hebben in het algemeen dus een niet of nauwelijks verhoogde kans om leukemie te krijgen.
- Een aantal zaken wordt regelmatig in verband gebracht met het ontstaan van leukemie, zoals bijvoorbeeld roken van ouders, drugsgebruik, het wonen op gifgrond, en het eten van voedselproducten met toevoegingen. Van geen van deze zaken is daadwerkelijk aangetoond dat dit de kans op het krijgen van leukemie bij een kind verhoogt.

Alles wat er in een cel gebeurt staat onder controle van het DNA in de chromosomen van een cel. Bij leukemie is er ongecontroleerde vermenigvuldiging van onrijpe bloedcellen doordat er sprake is van DNA beschadigingen in deze cellen. Deze DNA afwijkingen zitten op stukjes van chromosomen (zogenaamde genen), die het delen, uitrijpen en doodgaan van cellen regelen. De oorzaak van leukemie heeft dus te maken met deze DNA afwijkingen. Deze afwijkingen komen uitsluitend in de kankercellen voor. Alle andere cellen in het lichaam van uw kind hebben die DNA afwijkingen niet, op een enkele patiënt na waarbij het dus wel om een erfelijke oorzaak gaat. Waarom deze DNA afwijkingen (en dus leukemie) ontstaan is helaas niet bekend.

Gevolgen

Erfelijkheid

Omgaan met uw ziekte

Leefregels

Onderzoeken
Of er sprake is van leukemie kunnen we alleen vaststellen door het tumorweefsel te onderzoeken. Hier vindt u meer informatie over de verschillende onderzoeken.
Behandelingen
Hier vindt u meer informatie over de verschillende behandelingen voor leukemie.
Terug