Darmkanker

Darmkanker is een van de meest voorkomende kankersoorten in Nederland. Ongeveer 1 op de 20 mensen krijgt darmkanker. Als darmkanker vroeg ontdekt wordt, is het goed te behandelen.

Wanneer een dikkedarmtumor groter wordt, groeit deze door de verschillende lagen van de darmwand heen. Rondom de darmen bevindt zich een uitgebreid systeem van lymfevaten en lymfeklieren. Naarmate een tumor verder in de darmwand groeit, wordt het risico groter dat er tumorcellen losraken, die vervolgens in het lichaam worden verspreid. Via de lymfe kunnen deze in de lymfeklieren terechtkomen. Daar kunnen de uitgezaaide cellen uitgroeien tot tumoren. Dit noemt men uitzaaiingen of metastasen. Cellen van een dikkedarmtumor kunnen zich ook via het bloed verspreiden. Zo kunnen elders in het lichaam uitzaaiingen ontstaan, bijvoorbeeld in:
- de lever
- de longen
- de botten

Daarnaast kunnen losgeraakte cellen van een dikkedarmtumor in de buikholte terechtkomen. Ze nestelen zich als het ware in het buikvlies. Er ontstaat dan vocht in de buik, waardoor deze gaat opzetten en pijnlijk kan worden.

Vroege opsporing van dikkedarmkanker is belangrijk. Hoe eerder de ziekte wordt ontdekt en behandeld, des te groter is de kans op langdurige ziektevrije overleving en genezing. Uit wetenschappelijke studies is gebleken dat door een bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker jaarlijks 2400 sterfgevallen kunnen worden voorkomen. Bij een vroegtijdige opsporing van dikkedarmkanker overleeft 90 procent van de patiënten de eerste 5 jaar. Maar als dikkedarmkanker de kans krijgt uit te zaaien naar andere organen, dan overleeft slechts 10 procent de eerste vijf jaar.

Lees verderminder over Darmkanker

Symptomen en klachten

De symptomen bij dikkedarmkanker zijn sterk afhankelijk van de plaats van de tumor. Als de tumor in het laatste deel van de dikke darm zit, zal iemand andere klachten hebben dan bij een tumor in het begin van de dikke darm. In het laatste deel van de dikke darm is de ontlasting al ingedikt. Als daar een tumor zit, bemoeilijkt deze de doorgang van de ontlasting. Dat kan een of meer van de volgende symptomen veroorzaken:
- veranderingen in het ontlastingpatroon, bijvoorbeeld verstopping of afwisselend verstopping en diarree
- bloed en/of slijm bij de ontlasting
- loze aandrang

Wanneer een tumor zich in het begin van de dikke darm bevindt, ontstaan klachten veel later dan bij een tumor in het laatste deel van de dikke darm. In het begin van de dikke darm is de ontlasting namelijk nog dun, waardoor het de tumor makkelijk passeert. Op een bepaald moment kunnen symptomen ontstaan, zoals:
- vermoeidheid en duizeligheid door bloedarmoede (veroorzaakt door chronisch bloedverlies in de dikke darm). Het bloedverlies zelf merkt u niet.
- vage buikpijn
- een gevoelige plek in de buik (bij lichamelijk onderzoek constateert de arts soms een zwelling in de buik).

De genoemde symptomen kunnen ook met andere aandoeningen dan dikkedarmkanker te maken hebben.

Hoe vaak komt het voor

In Nederland wordt jaarlijks bij circa 12.760 mensen dikkedarmkanker vastgesteld; bij ongeveer 1/3 van hen gaat het om endeldarmkanker. Na prostaatkanker en longkanker is dikkedarmkanker de meest voorkomende soort kanker bij mannen. Bij vrouwen komt, na borstkanker, dikkedarmkanker op de 2e plaats. Dikkedarmkanker wordt voornamelijk vastgesteld bij mensen van 60 jaar en ouder. Maar dikkedarmkanker kan ook voorkomen op (veel) jongere leeftijd.

Oorzaken

Het is niet mogelijk om de exacte oorzaak van het ontstaan van dikkedarmkanker aan te wijzen. Wel is een aantal factoren bekend die het risico op dikkedarmkanker verhogen. Een aantal darmaandoeningen verhoogt het risico op dikkedarmkanker. Mensen met deze aandoeningen krijgen regelmatig controle-onderzoek. Veranderingen in de dikke darm die mogelijk met kanker te maken hebben, zijn dan in een zo vroeg mogelijk stadium op te sporen.

Darmpoliepen
Vooral oudere mensen hebben vaak een of meer poliepen. Deze gezwelletjes zijn meestal goedaardig, maar sommige ontwikkelen zich in de loop van jaren tot dikkedarmkanker. Chronische ontstekingen van de dikke darm (colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn). Vooral wanneer de ziekte vele jaren actief is geweest.

Eerder behandelde dikkedarmkanker
Mensen die al eens behandeld zijn voor een kwaadaardige tumor in de dikke darm hebben meer risico (opnieuw) een dergelijke tumor te krijgen. Het gezonde darmweefsel heeft bij hen een verhoogde neiging tot vorming van een kwaadaardig gezwel.

Erfelijke vormen van dikkedarmkanker
Bij het merendeel van de tumoren van de dikke darm speelt erfelijkheid geen rol van betekenis. In sommige families komt dikkedarmkanker echter opvallend vaak voor. Er zijn 2 ziektebeelden bekend die een erfelijke vorm van dikkedarmkanker (kunnen) veroorzaken:
- Lynch syndroom (voorheen HNPCC)
- Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP)  

Lynch syndroom (voorheen HNPCC) komt voor bij circa 5% van alle mensen met dikkedarmkanker. Het onderscheidt zich op een aantal punten van 'gewone' darmkanker:
- Het Lynch syndroom wordt doorgaans op vrij jonge leeftijd vastgesteld, gemiddeld rond het 45e jaar (soms op nog jongere leeftijd)
- De tumor ontstaat meestal in het opstijgende deel van de dikke darm, terwijl de meeste 'gewone' dikkedarmtumoren in de laatste delen ontstaan: het sigmoïd en de endeldarm.

Leef- en eetgewoonten
Het risico op dikkedarmkanker hangt samen met onze leef- en eetgewoonten. Van afzonderlijke voedingsmiddelen is nog onduidelijk in hoeverre zij het risico op dikkedarmkanker kunnen verhogen of verlagen.

Verhoogd risico
Onderzoek heeft aangetoond dat het risico op dikkedarmkanker verhoogd wordt door:
- het eten van rood vlees en vleeswaren
- het dagelijks drinken van 3 of meer glazen alcohol
- overgewicht
- ook zijn er aanwijzingen dat roken het risico op dikkedarmkanker verhoogt.

Gevolgen

Erfelijkheid

Familiare Adenomateuze Polyposis (FAP) is een erfelijke ziekte waarbij in het slijmvlies van de dikke darm en de endeldarm enkele tot duizenden goedaardige gezwellen (poliepen) ontstaan. Als niets wordt ondernomen ontaarden deze poliepen op den duur vrijwel zeker in kanker. Bij circa 1% van alle mensen met dikkedarmkanker is de ziekte ontstaan vanwege FAP. Bij FAP met veel poliepen is het advies om de dikke darm uit voorzorg te laten verwijderen.

Omgaan met uw ziekte

Leefregels

Onderzoeken
Om een diagnose vast te stellen wordt u onderzocht door een specialist. Dit onderzoek kan bestaan uit:
Behandelingen
Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek dat u ondergaan heeft, wordt een behandelplan opgesteld. De behandeling kan bestaan uit:
Terug