... / ... / ... / ... / Aandoeningen / Spatader van de balzak

Spatader van de balzak

Varicocèle
Een spatader (= varicocèle) is een verwijding van een afvoerend bloedvat (een ader). Dit wordt veroorzaakt door het terugstromen van bloed in staande houding. Normaal is dat aderlijk bloed terugstroomt naar de holle buikader. Klepjes in de aders van het onderlichaam voorkomen dat bloed als gevolg van de zwaartekracht de verkeerde richting op stroomt. Drukverhoging in de buik kan echter leiden tot een omkering van de bloedstroom en een verwijding van de aders. Hierdoor gaan de klepjes lekken, waardoor het probleem verergert. Spataderen worden vooral gezien bij mensen die veel staand werk verrichten of veel moeten tillen. Bij vrouwen kan zwangerschap de oorzaak zijn van het ontstaan van spataderen.

Linker zaadbal
Spataderen komen niet alleen voor aan de benen, maar bij mannen ook in de balzak, vooral links. Dit komt omdat de ader van de linker zaadbal helemaal terugloopt naar de linker nierader. Soms treedt er drukverhoging op in de linker nierader, vooral bij slanke en lange mannen. Dit komt omdat de nierader in staande houding een beetje wordt dichtgedrukt tussen de buikslagader en de darmslagader.  
Drukverhoging leidt tot verwijding van de ader van de linker zaadbal en bloed met afvalstoffen gaat terugstromen naar de balzak. Zo ontstaat een spatader kluwen in de balzak die soms te zien is, maar meestal goed te voelen.

Niet zeldzaam
Een spatader in de balzak is geen zeldzame aandoening: ongeveer 10% van de mannen heeft er een. Veel van deze mannen zijn gewoon vruchtbaar. Echter, bij verminderd vruchtbare mannen wordt veel vaker een spatader gevonden, namelijk bij zo`n 30%. Dit doet vermoeden dat er een relatie bestaat tussen de spatader en de slechte spermakwaliteit.

Gevolgen van een spatader in de balzak
Het gevolg van een spatader is dat de temperatuur stijgt in de balzak. De zaadbal krijgt de lichaamstemperatuur. Dit is niet gunstig voor de zaadcelproductie. Ideaal is een temperatuur die ongeveer 2 graden lager is dan de lichaamstemperatuur. De zaadballen zijn juist buiten de buik in de balzak gelegen om te kunnen afkoelen. Een spatader doet dus de temperatuur in de balzak stijgen en heeft dus invloed op de zaadbalfunctie en de bijbalfunctie. De zaadcelproductie neemt af en de uitrijping van zaadcellen in de bijbal is verminderd. Als een man over ruim voldoende zaadcelproductie beschikt heeft dit niet direct gevolgen voor zijn vruchtbaarheid. Bij mannen met een lagere productie zal een spatader wel invloed hebben en kan dit leiden tot het uitblijven van de zwangerschap. Ook de zaadbal aan de linkerkant kan gaan schrompelen en week worden.

Behandeling van de spatader
Behandeling van de spatader in de balzak leidt bij de meeste mannen tot een verbetering van de spermakwaliteit. Soms is dit een lichte verbetering, vaak een flinke verbetering. Het aantal zaadcellen stijgt en de beweeglijkheid van de zaadcellen neemt toe. Als er tijdens het lichamelijk onderzoek of bij de geluidsfoto een spatader is gevonden in de balzak en er is sprake van een verminderde spermakwaliteit,dan kan een spataderbehandeling worden verricht.
De behandeling kan plaatsvinden met een röntgentechniek (=embolisatie) waarbij, via een liesader en een ingebrachte catheter, een verstopping van de ader van de zaadbal kan worden veroorzaakt met kleine veertjes of met een soort weefsellijm. 

Geluidsfoto 

Het voordeel van deze techniek is dat er geen narcose nodig is en de behandeling poliklinisch kan plaatsvinden. Ook is er geen wond zoals bij een operatie en is het herstel daarom vlot. Het nadeel is dat het soms lastig is om via de lies de spatader te bereiken en de procedure daarom lang kan duren of niet lukt. Bij 5-15% van de behandelde mannen keert de spatader terug via een zijtak die niet is behandeld. In die situatie is dan alsnog een operatie nodig.

Een operatieve behandeling van de spatader kan op verschillende manieren worden verricht, afhankelijk van de voorkeur van de chirurg:

  • een operatie achter het buikvlies (=Palomo operatie)
  • een liesoperatie
  • een operatie in de balzak

De ingreep kan meestal in dagbehandeling gebeuren, maar behoeft wel narcose of een ruggeprik-verdoving. Een voordeel van de operatie is dat deze behandeling vrijwel altijd succesvol is en bij een goede techniek tot weinig problemen leidt. Wel ontstaat er na de ingreep een kleine wond en is een korte herstelperiode aangewezen. Slechts zelden moet een tweede operatie worden verricht omdat de spatader is teruggekeerd. De voornaamste complicatie is een zwelling van de balzak na de operatie door ophoping van lymfevocht.