... / ... / ... / ... / Patiëntverhalen / Patiëntverhaal

Patiëntverhaal

De behandeling van prostaatkanker door inwendige bestraling

Wat er aan vooraf ging
Terug van vakantie in India in de zomer van 2005 had ik last van misselijkheid als ik mij wat inspande. Na wat aandringen van die en gene ben ik er mee naar de huisarts gegaan. Na enige tijd zoeken kwam daar uit dat het een parasiet (glamblia) in de darmen was, die mij dwars zat. Behandeling met penicillinekuren heeft dat opgelost. Bij dat zoeken was naar voren gekomen dat mijn creatinine gehalte (heeft met de nierfunctie te maken) wat aan de hoge kant was. Niet verontrustend, maar omdat ik toch al jaarlijks bij de uroloog onder controle was voor niersteen, zou hij (dr. Nooter, uroloog in het Beatrixziekenhuis in Gorinchem) er bij het volgende bezoek in januari 2006 aandacht aan besteden. 

Kankercellen
En zo geschiedde; kennelijk heeft de uroloog toen bij het bloedonderzoek ook naar de PSA-waarde willen kijken (PSA staat voor 'prostaat specifiek antigeen', een stof die alleen in de prostaat wordt aangemaakt) en toen is alles gaan rollen. De psa-waarde was iets aan de hoge kant (4,0) vond de arts, en hij wilde nader onderzoek naar de prostaat doen. Dat onderzoek bestond uit echografie (uitslag direct bekend, was goed) en het nemen van biopten (weefsel wegnemen met naalden voor nader onderzoek), met als resultaat dat één biopt kankercellen bevatte van een – naar later bleek - minst agressieve soort. Ik had overigens helemaal geen last van mijn prostaat -  ook niet met plassen - dus de kanker is echt toevallig ontdekt en die misselijkheid van na de vakantie had ook niets met mijn prostaat te maken.

Biopsie
Mijn vrouw en ik hebben in april 2006 de situatie uitgebreid met dr. Nooter besproken. Dr. Nooter heeft de mogelijkheden uitvoerig toegelicht, te weten opereren, bestralen of nog niets doen. Het resultaat van het overleg was dat ik heb besloten om nog niets te doen, maar wel onder controle te blijven. Bij de volgende controle van de psa-waarde in augustus 2006 was deze iets hoger geworden en is besloten om nog een keer biopsie te doen. Er bleken toen 2 biopten kankercellen te bevatten ( de eerste keer was dat in één biopt). Toen heb ik in overleg met dr. Nooter besloten toch "academisch te gaan", waarvoor hij de afspraak met Erasmus MC heeft geregeld.  In oktober 2006 vond mijn eerste bezoek bij het Erasmus MC plaats. Daar werd gevraagd of ik de behandeling bij Erasmus MC wilde voortzetten, mede vanwege een studie die daar werd gedaan. Na overleg met dr. Nooter heb ik daartoe besloten.

Keuzes
Het vervolg van de behandeling in Erasmus was in januari 2007 met dr. Busstra. Bij controle bleek uiteindelijk de PSA waarde opgelopen tot 7.6. Deze verhoging was voor dr. Busstra reden om aan te bevelen binnen 3 maanden de knoop door te hakken over de soort behandeling. Dan kom je weer voor keuzes te staan: kiezen uit zaken waar je weinig van af weet en wat je niet kan overzien, is erg moeilijk. Dr. Busstra heeft de mogelijkheid en consequenties van opereren van de prostaat toegelicht en een afspraak geregeld om met dr. Jansen (radiotherapeut in het EMC) de mogelijkheden en consequentie van bestralen door te nemen. Uiteindelijk heb ik overwogen dat ik opereren te heftig vond en ik neigde dus al snel naar bestralen. Dr. Jansen heeft aangegeven dat er dan voor mij waarschijnlijk twee mogelijkheden waren, namelijk uitwendige bestraling (7 weken lang dagelijks naar het ziekenhuis voor die bestraling) en inwendige bestraling (3 dagen opname in het Erasmus MC-Daniel den Hoed). Mij sprak de inwendige bestraling het meest aan, vooral omdat mij leek dat deze behandeling de minste beschadiging van de omgeving van de prostaat tot gevolg zou hebben.

Informatie
De informatie en zorg vooraf is uitstekend verzorgd. Ik had van dr. Jansen een patiëntenfolder meegekregen van de inwendige bestraling, die 'HDR-brachytherapie' wordt genoemd. Ik citeer hier de eerste alinea van de folder omdat dit gedeelte voor mij de doorslag heeft gegeven om daarvoor te kiezen:

"Het woord brachytherapie komt van het Griekse woord 'brachy' wat dichtbij betekent en het Griekse woord 'therapia' wat behandeling betekent. In dit geval slaat het op het plaatsen van een kleine radioactieve bron in of vlakbij het tumorweefsel. 'High dose rate' (HDR) betekent met hoge dosissnelheid en slaat op de activiteit van de gebruikte radioactieve bron. Een HDR-bestraling van de prostaat duurt dan ook slechts een aantal minuten."

Daarna was het wachten op de oproep voor de behandeling. Dat werd opname op maandag 16 december en behandeling op dinsdag en woensdag, en als alles goed zou gaan op woensdag (18 december) nog naar huis.

De behandeling
De eerste dag is vooral bedoeld om de darmen zo leeg mogelijk te krijgen. De tweede dag begint op de afdeling met scheren van de schaamstreek en het plaatsen van de katheter. Daarna ben ik naar de operatiekamer gebracht, waar een leger van mensen aanwezig is. De plaatselijke verdoving gebeurt via een ruggenprik. Je ligt met je benen in een beugel (ik noem het maar 'de bevallingshouding') en je moet zo stil mogelijk plat op je rug blijven liggen op een matras waar een sleuf in zit, zodat de naalden met kabels wat ruimte hebben. Tijdens de verdoving is dat liggen geen punt. Met behulp van laserstralen wordt je (vaste) positie bepaald, waarna door de uroloog (dr. Kirkels) en de radiotherapeut (dr. Jansen) op geleide van een echo, de flexibele holle plastic naalden worden ingebracht door de huid onder de balzak, direct in de prostaat. Je kunt dat zelf niet zien en door de verdoving voel je er ook niets van.

Bestralingsplan
Bij mij zijn 21 naalden ingebracht, die gedurende de tweedaagse behandeling blijven zitten. Aan die naalden zitten holle kabeltjes - op de afdeling hebben ze het over spaghetti - die tussen je benen liggen. Ik vond het allemaal best interessant en ik kon ook van alles vragen aan degene die steeds bij mij was om me op m’n gemak te stellen (dat gaf een goed verzorgd en vertrouwd gevoel). Na het plaatsen, foto’s maken (CT-scan), identificeren van alle naalden en nummers daarvan, ben ik weer naar de afdeling gebracht. De artsen gaan dan met een fysicus een bestralingsplan maken. Het bestralingsplan wordt zo opgesteld, dat gezond weefsel zoveel mogelijk wordt gespaard. Nadat is bekeken of alle naalden nog op hun plaats zitten, worden de kabels aangesloten op de HDR-brachytherapiemachine. De bestraling kan dan beginnen. De behandeling duurt niet lang, circa.10 minuten, en houdt in dat een klein radioactief bronnetje computergestuurd achtereenvolgens alle ingebrachte naalden doorloopt. Van de bestraling voel je niets; misschien de schokjes van het bewegen van het bronnetje dat binnen de prostaat met schokjes van 5 millimeter kan bewegen. Na afkoppeling van de machine ga je terug naar de afdeling. De volgende behandeling is na zes uur om het gezonde weefsel de kans te geven zich te herstellen. Zes uur later herhaalt zich het ritueel van de eerste behandeling. De derde behandeling was de andere ochtend.

Pijnlijk
Dat al die tijd op mijn rug liggen zonder je noemenswaard te mogen bewegen, vond ik verschrikkelijk. Mijn rug ging zo vreselijk zeer doen en ik was voortdurend zoekend om toch een iets andere houding te vinden. Vervelend was dat ik alsmaar het gevoel had ontlasting kwijt te raken; dat kon eigenlijk amper omdat ik weinig te eten kreeg. Ik had last van stuwing en dat was pijnlijk. Ik heb, naast de nodige paracetamol, een lichte morfinespuit gehad om de nacht door te komen. De andere ochtend schrokken de verpleegsters van de toestand van mijn bed, omdat de beugels waar mijn benen in lagen helemaal verschoven waren. Zij waren bang dat de naalden ook verschoven waren, maar dat bleek niet het geval te zijn. Die derde behandeling verliep als de vorige; wel moest ik direct erna braken, waarschijnlijk van al die paracetamol op een lege maag.
De vierde en laatste behandeling kreeg ik ’s middags om een uur of drie en direct daarna werd alles afgekoppeld en verwijderd. Ik kreeg toen dat naaldengeweld te zien; je begrijpt niet dat dat allemaal in de betrekkelijk kleine prostaat gezeten kon hebben.

Naar huis
Terug naar de afdeling, waar ik heel langzaam rechterop mocht gaan zitten, om van lieverlee voorzichtig uit bed te gaan en vooral te zorgen niet te vallen. Ik kreeg bami te eten dat de 'lunchzuster' die middag al voor mij beschikbaar had gehouden. Het leek me lekker, maar kon er toch nog niet veel van op. Na verloop van tijd ben ik gaan douchen en maar hopen dat ik snel zou kunnen plassen, want dan mocht ik naar huis. Overigens had ik al eerder laten weten dat als het twijfelachtig zou zijn of het wel verstandig was om naar huis te gaan, ik veel liever nog een nachtje in het ziekenhuis zou blijven. Daar is tenslotte alle hulp voorhanden. Uiteindelijk ging alles goed; de druk in de blaas is nog gemeten en plassen lukte. Om ongeveer half negen was duidelijk dat ik naar huis kon. Thuis ging alles eigenlijk prima, ik dacht  dat ik gewoon alles wel weer kon. Dat bleek toch niet helemaal waar te zijn; ik heb heel goede herinnering aan een dagelijks middagdutje van zo’n half uur tot een uur.

Controle
Na ruim een week ben ik volgens plan terug geweest voor controle bij de radiotherapeut (dr. Jansen). Ik kon hem melden dat ik eigenlijk geen bijzondere klachten had. Ik moest wat vaker plassen dan voorheen en als ik moet dan moet ik ook (dat is nog wel zo) en er zat bloed bij de urine, maar dat was ook te verwachten. Ik heb om die reden een paar weken een maandverbandje gebruikt. Na twee maanden ben ik bij de uroloog (dr. Busstra) voor controle geweest. Ik kon hem een positief verhaal over de behandeling en het verloop daarna vertellen. Op dat moment is er ook weer bloed geprikt om de PSA-waarde te bepalen. Dr. Busstra gaf aan dat de waarde heel grillig kan zijn (erg hoog of juist erg laag) en dat er geen conclusie aan te verbinden was. De uitslag bleek 4,6 te zijn, waar ik en de arts toch wel tevreden over waren. Het controleschema is voorlopig controle om de 3 maanden, beurtelings bij de radiotherapeut en de uroloog.

Dit verslag is van 3 maanden na de bestraling. Voor degene die daar behoefte aan hebben, ben ik altijd bereid om nadere toelichting te geven over mijn ervaring. Rest mij alle betrokkenen, zowel in Gorinchem als in Rotterdam, te bedanken voor de goede behandeling.

Adriaan Romijn,

Gorinchem, 16 maart 2008

Het Erasmus MC wil ik als boodschap meegeven te zoeken naar een mogelijkheid tot iets meer bewegingsvrijheid in bed. Mijn ervaring was overigens dat ik het boveneind van mijn bed best wat hoger kon zetten dan van het verplegend personeel mocht. Naar mijn idee is dat vooral een kwestie van een dikkere matras, of misschien wel 2 matrassen op elkaar met daardoor een diepere sleuf, zodat die naalden voldoende ruimte hebben. Als de patient goed beseft wat er daar beneden met die naalden gebeurt, kan hij dat best managen.

Mocht u naar aanleiding van dit verhaal willen reageren, dan kunt u mailen naar: m.busstra@erasmusmc.nl