... / ... / ... / Informatie over kinderchirurgische aandoening... / Plaatsing van een Port-a-Cath

Plaatsing van een Port-a-Cath

Informatie voor ouders en kind over plaatsing van een Port-a-Cath.

Wat is een port-a-cath (PAC)?

Een Port a Cath (PAC) is een toedieningssysteem om regelmatig, en op een gemakkelijke manier medicijnen en vloeistoffen in de bloedbaan te brengen en bloedafnames te kunnen doen. De PAC bestaat uit twee delen. Een kastje; "het reservoir" afgedekt met een siliconen laag. Hier aan vast wordt een flexibel slangetje gekoppeld, de katheter. Het kastje wordt onder de huid geplaatst met de siliconen deklaag naar boven. Door de siliconen deklaag (membraan) kan de PAC worden aangeprikt en vloeistoffen toegediend, en/of er kan bloed worden afgenomen. Als de naald wordt verwijderd sluit de siliconen deklaag zichzelf af.  De katheter loopt vanaf het kastje via de ader naar het hart zodat de vloeistoffen de bloedbaan binnen gaan vlak bij het hart in een wijde ader.

Port a cath

Waarom Port-a-Cath (PAC) plaatsing ?

Een PAC wordt geplaatst om het geven van geneesmiddelen of vloeistoffen makkelijker te maken.  Bovendien komen de vloeistoffen direct terecht in een wijde ader en zich dus vermengen met bloed zonder de vaatwand te beschadigen. Ook kan bloed worden afgenomen uit de PAC .
Voorbeelden van redenen voor PAC plaatsing kunnen zijn kinderen die chemotherapie krijgen voor een kwaadaardige ziekte, kinderen die enzymtherapie krijgen voor een stofwisselingsziekte of bijvoorbeeld kinderen die regelmatig bloedtransfusies krijgen voor een bloedziekte. Tussen de infusen door kan de PAC worden afgekoppeld en is het kind vrij van het infuussysteem.
Een PAC is ontworpen om lang te blijven zitten, soms zelfs jaren. Het is geschikt om langdurige behandeling te geven.

Waarvan is de PAC gemaakt?

Het kastje is gemaakt van titanium/epoxy en de katheter van polyurethaan of siliconen. Er zijn verschillende maten, een baby maat, een kind maat en een volwassen maat. In het Sophia kinderziekenhuis worden op dit moment Access port systemen van B-Braun geplaatst.

Hoe wordt de PAC ingebracht?

Een PAC wordt ingebracht op de operatiekamer onder algehele narcose. De procedure duurt tussen de 30 minuten en een uur. Soms duurt de narcose langer als er in dezelfde zitting andere gecombineerde handelingen worden verricht. Voor een PAC plaatsing worden onder strikte steriele omstandigheden de ader aangeprikt eventueel met behulp van echografisch onderzoek.  Via een voerdraad wordt de katheter met de tip bij het hart geplaatst en de positie wordt gecontroleerd met röntgen doorlichting. Er wordt op de borst onder de huid een holte gemaakt voor het kastje. Vanuit het aanprikpunt wordt de katheter onder de huid doorgevoerd.  Na het aansluiten van de katheter op het kastje, wordt het kastje in de holte geplaatst en met twee hechtingen vastgezet aan de borstspier. Hierna wordt de huid gehecht. De port-a-cath kan direct gebruikt worden.

Wanneer is de wond genezen?


De genezing van de wond duurt 5 dagen. Het advies is de wond droog te houden. Na 5 dagen mag de wond nat worden en kan er ook gedoucht worden. Mocht de wond nat worden, kan deze drooggedept worden, maar niet wrijven.
Als de wond genezen is, hoeft er geen pleister meer geplakt te worden en kan er weer gedoucht, gebaad of gezwommen worden. Wel kan het zijn dat de PAC voelbaar is onder de huid, vooral als er weinig onderhuids vet aanwezig is.

Hoe kan de port-a-cath worden gebruikt?


De port-a-cath wordt aangeprikt met een speciale naald. Om het prikken minder pijnlijk te maken kan er verdovende zalf (EMLA) worden gebruikt. Na het aanprikken kan er bloed worden opgezogen, het infuus aan worden gesloten of kunnen de medicijnen worden gegeven. De naald wordt steriel afgedekt. Om te voorkomen dat na het uithalen van de naald, de PAC vol bloed komt en stolt, worden er via de naald gespoeld met fysiologische zoutoplossing of een heparineoplossing.

Zijn er problemen of complicaties?


PAC plaatsing is een veilige procedure. Soms ontstaan er  problemen of complicaties zoals:
Bij plaatsing
- Infectie: Er kunnen onbedoeld bacteriën in de wond komen, of worden ingebracht bij het aanprikken van de PAC. De verschijnselen die optreden zijn koorts, roodheid, zwelling of pijn bij de PAC. Als deze verschijnselen optreden overlegt u met de verpleegkundige of arts.
- Klaplong of bloeding: Als de ader wordt aangeprikt kan er een klaplong ontstaan of een bloeding in de borstholte. Dit uit zich in kortademigheid, bleek zijn, duizeligheid, en verhoogde hartactie. Deze problemen treden vroeg na de procedure op tijdens de ziekenhuisopname. Soms is het nodig de klaplong of het bloed te ontlasten met een drain.
- Ondiepe of te diepe plaatsing: Tijdens de procedure wordt de positie van de katheter bepaalt met de röntgen ter om een verkeerde positie te voorkomen, echter dit lukt niet altijd.

Bij aanprikken
- Afsluiting door trombose: de katheter kan een stolsel geven. Soms zit het stolsel in de katheter of soms in de ader. Met bloedverdunnende medicijnen kan de PAC weer open worden gemaakt. Als dit niet lukt, zal er een PAC moeten worden geplaatst.
- Moeilijk aanprikken: Door een diepe ligging van het kastje of door kantelen van de PAC kan het aanprikken moeilijk zijn.

CT-scan of MRI:
Een PAC kan gebruikt worden om contrastmiddelen te geven bij een CT-scan. Wel geeft een PAC verstoring van het beeld. Ook kan de PAC gebruikt worden bij een MRI.