Voldoet de 'Surprise question' nog?

Naar een wetenschappelijk onderbouwd en door zorgverleners gedragen markeringsinstrument voor de laatste levensfase

Veel patiënten met chronische ziektes, zoals kanker en chronisch longlijden, zijn onder behandeling van een medisch specialist wanneer vroege markering van het levenseinde (overlijden binnen een jaar) aan de orde is. Een tijdige herkenning stelt de patiënt en de naasten in staat om zich te bezinnen op de invulling van deze laatste levensfase. Daarnaast kan de zorg tijdig naar de huisarts worden overgedragen, zodat de focus van de zorg voor de patiënt in overeenstemming is met de levensfase. Een markeringsinstrument kan de specialist ondersteunen in de herkenning van de laatste levensfase. Het Kwaliteitskader Palliatieve Zorg adviseert hiervoor het gebruik van de “Surprise Question” (SQ): ‘Zou het u verbazen (‘surprise’) wanneer de patiënt binnen een jaar komt te overlijden?’ Echter, in de praktijk vinden specialisten het gebruik van deze SQ lastig. Daarbij is de SQ ook wetenschappelijk onvoldoende onderbouwd. Een betere onderbouwing zal de acceptatie en het gebruik verbeteren.
Deze studie richt zich op het ontwikkelen van een markeringsinstrument voor patiënten met kanker en/of patiënten met chronisch lijden dat bruikbaar is voor huisartsen, in het ziekenhuis en verpleeghuis. Een goed onderbouwd markeringsinstrument kan bijdragen aan de communicatie over en aan de wensen van de patiënt in de laatste levensfase.
Door middel van literatuuronderzoek zal worden gezocht naar voorspellende factoren van de laatste levensfase. De draagvlak voor het gebruik van deze factoren wordt bestudeerd in een focusgroep met zorgverleners. Vervolgens worden de factoren getoetst bij patiënten en wordt er een markeringsinstrument (= een set van indicatoren voor het levenseinde) ontwikkeld en geïmplementeerd. Er vindt ook een interviewstudie plaats naar de ervaringen en knelpunten van patiënten en naasten betreft de communicatie over de laatste levensfase. Met die input wordt er een scholing opgezet die informatie geeft over het markeringsinstrument en zorgverleners helpt het gesprek over de laatste levensfase te initiëren.

Meer informatie: drs. Catherine Owusuaa