Steun in de laatste dagen

AD Rotterdams Dagblad 18 augustus 2011 Hester ten Cate

ROTTERDAM Een wierookbrandertje, boekjes van Toon Hermans, een bijbel en koran en een kaars. Stuk voor stuk spullen die steun kunnen bieden bij het waken naast een stervende. Verpleegkundige Babs Rikkelman-Benschop (47) verzamelde ze in een waakdoos voor haar afdeling inwendige geneeskunde, geriatrie en oncologie van het Rotterdamse Erasmus MC. ,,Het is belangrijk goed afscheid te nemen. Zo n mand kan daarbij helpen.   Waakdoos moet stervenden en naasten troost bieden.
Enkele jaren geleden bedachten Ina Elbert en Trees Broekkamp uit het Overijsselse Goor de waakdoos. Rikkelman-Benschop hoorde voor het eerst van dit hulpmiddel tijdens haar opleiding tot palliatief verpleegkundige. Deze verpleegkundigen zijn gespecialiseerd in het verlenen van zorg en steun aan mensen die ongeneeslijk ziek zijn in de laatste periode van hun leven en hun naasten. Ze vond het meteen een geweldig idee en besloot een jaar geleden ook zo n mand te maken voor haar afdeling in het Erasmus MC: ,,We hebben symbolen voor geboorte en huwelijk. Waarom dan niet voor de allerlaatste fase van het leven?
De waakdoos wordt op de kamer gezet bij patiënten die terminaal zijn en naar verwachting nog zo'n 48 tot 72 uur te leven hebben. Het brengt letterlijk licht in de laatste dagen, aangezien vooral de kaarsjes en het schemerlampje erg gewild zijn. ,,Een ziekenhuiskamer is heel kil, steriel en onpersoonlijk. Bij een mevrouw stonden er veel bossen bloemen in de vensterbank. s Avonds waren daar de waxinelichtjes tussen gezet. Dat gaf een bijzondere geborgen sfeer. Haar man bedankte de afdeling in een brief, onder andere voor de warmte die hij voelde in de kamer van zijn vrouw. Het schemerlampje met het zachte schijnsel treft Rikkelman-Benschop bijna altijd wel aan op het nachtkastje. ,,Normaal moet je s nachts het harde tl-licht boven de wasbak aandoen, maar nu hebben deze mensen een klein lampje. Dat geeft troost en een veel veiliger gevoel. Inmiddels heeft de afdeling nog meer schemerlampjes besteld.
 
BOEKJES
Naast de bijbel en de koran heeft de verpleegkundige ook neutralere boekjes opgenomen in de waakdoos. Eén van die boekjes is Ik heb je lief van Toon Hermans. Afgezien van het feit dat naasten hier steun aan kunnen ontlenen, blijken ook stervenden iets bijzonders te hebben met deze tekst. ,,Eén van onze patiënten lag lange tijd koesterend en berustend met het boekje tegen de borst gedrukt. In de mand zit een klein flesje olie. ,,Soms is het lastig om nog te communiceren met stervende mensen. Door bijvoorbeeld de handen te masseren ben je toch met elkaar in contact. De waakdoos biedt ook mogelijkheden voor het personeel om te praten over zin- en levensvragen. Door de attributen te gebruiken als aanknopingspunt voor een gesprek kunnen ze voorkomen dat ze in clichés vervallen en dieper gaan dan met een praatje over het weer.
 
MANDELAKAARTEN
De kleurdoos met mandelakaarten en potloden is nog altijd niet gebruikt. Dat verbaast Rikkelman-Benschop: ,,Bezoekers kunnen zo n kaart rustig maken terwijl ze naast het bed zitten en kunnen deze dan meenemen als herinnering aan dat moment. Maar misschien moeten we dat idee beter uitleggen. De waakdoos is zo n succes dat ook het Sophia Kinderziekenhuis overweegt om een eigen mand samen te stellen, hoorde Rikkelman-Benschop onlangs van de geestelijke verzorging van het ziekenhuis. ,,Ik hoop dat zo n waakdoos ouders steun kan geven als ze afscheid moeten nemen van hun kind. Babs Rikkelman-Benschop  Waarom geen symbool voor de laatste fase van het leven?  
Verpleegkundige Babs Rikkelman-Benschop stelt de spullen samen voor in de waakdoos.