Wiskott-Aldrich Syndroom

Definitie
In 1937 werden door dr. Wiskott drie broers beschreven met een syndroom, gekenmerkt door een verlaagd aantal bloedplaatjes, diarree met bloedbijmenging, eczeem en herhaaldelijke oorontstekingen. In 1954 werd door Dr. Aldrich aangetoond dat dit syndroom het gevolg is van een aangeboren afwijking in het zogenaamde Wiskott-Aldrich Syndroom Eiwit, dat ligt op het X-chromosoom.
Het WAS wordt gekenmerkt door de volgende afwijkingen:

  • Verhoogde bloedingneiging door een zeer verlaagd aantal bloedplaatjes
  • Herhaaldelijk optreden van bacteriële, virus- en schimmelinfecties
  • Eczeem van de huid

Klachten/ziektebeeld
Een van de belangrijkste symptomen van het WAS is het herhaaldelijk optreden van bloedingen, veroorzaakt door verlaagde aantallen bloedplaatjes. Bijna 90% van de patiënten met WAS hebben een uiting van bloeding bij het stellen van de diagnose. Omdat het genetische defect al vanaf de geboorte aanwezig is kunnen baby’s al in de eerste dagen van hun leven aanwijzingen hebben voor deze bloedingen, bijvoorbeeld zich uitend in kleine bloedingen oppervlakkig in de huid of een blijvende bloeding uit de navelstrengstomp. Meer ernstige bloedingen kunnen optreden uit het maagdarmstelsel en bloedingen zijn nog steeds een van de belangrijkste oorzaken van overlijden bij WAS.
Door een ernstige stoornis in de functie van zowel B- als T-lymfocyten is er bij patiënten met WAS sprake van een verhoogd risico op infecties. Op de voorgrond staan infecties van de bovenste en lagere luchwegen, zoals oorontsteking, bijholteontsteking en longontsteking. Ook ernstige infecties, zoals bloedvergiftiging, hersenvliesontsteking en meerdere virusinfecties kunnen optreden. Schimmelinfecties worden maar zelden waargenomen in het kader van WAS.
Het derde belangrijke kenmerk van WAS is eczeem van de huid, wat zich in ongeveer de helft van de patiënten ontwikkelt in het eerste levensjaar. Dit eczemateuze huidbeeld kan variëren van zeer beperkte huidbetrokkenheid tot een gegeneraliseerde huiduitslag. Dit eczeem kan extreme jeukklachten geven en kan leiden tot infecties van de huid.
Door de betere behandelingsmogelijkheden worden kinderen met WAS tegenwoordig ouder, maar op jong-volwassen leeftijd hebben patiënten met WAS een hoger risico op de ontwikkeling van kwaadaardige aandoeningen , waarbij non-Hodgkin’s lymfomen het meest voorkomen.


Diagnostiek
Aan de mogelijkheid van aanwezigheid van WAS dient in ieder geval gedacht te worden als jongens zich presenteren met ongebruikelijke bloedingen of blauwe plekken, aangeboren of vroeg optredende lage aantallen bloedplaatjes en wanneer de bloedplaatjes klein in omvang zijn. In het bijzonder de kleine vorm van de bloedplaatjes is een kenmerkend verschijnsel bij WAS patiënten. Ook het veelvuldig optreden van infecties of infecties veroorzaakt door ongebruikelijke ziekteverwekkers speelt een rol bij deze gedachtevorming. De diagnose wordt uiteindelijk ondersteund door aantoning van een defect in het WAS gen middels DNA onderzoek.

Behandeling
De enige mogelijkheid om bij patiënten met WAS genezing te bereiken is door middel van beenmergtransplantatie en bij het stellen van de diagnose is de belangrijkste eerstvolgende stap het op zoek gaan naar een geschikte donor voor deze transplantatie.
Als patiënten niet in aanmerking komen voor een beenmergtransplantatie, bijvoorbeeld als er geen geschikte donor gevonden wordt of als er sprake is van relatief milde ziekteactiviteit dienen de volgende therapeutische opties in ogenschouw genomen te worden.
Wanneer er infecties optreden dienen deze agressief en snel behandeld te worden in verband met de verminderde afweer van de patiënt. Bij herhaaldelijk optreden van infecties kan een onderhoudsbehandeling met antibiotica gestart worden ter voorkoming van infecties.
Het lage aantal bloedplaatjes en dientengevolge bloedingen kunnen soms verholpen worden door verwijdering van de milt. De milt zorgt normaal gesproken voor het wegvangen van trombocyten. Als de milt verwijderd is wordt in circa 90% van de patiënten normalisatie van het aantal bloedplaatjes gezien en afname van bloedingcomplicaties. Verwijdering van de milt leidt echter wel tot een verhoogde infectiegevoeligheid en patiënten moeten dan ook specifieke inentingen krijgen.
Ten aanzien van het huideczeem dient gespecialiseerde huidverzorging gestart te worden.