... / ... / ... / AVG-opleiding / Welkom

Welkom

Algemene informatie over de opleiding tot arts voor verstandelijk gehandicapten.

Opleiding tot arts voor verstandelijk gehandicapten

Arts voor verstandelijk gehandicapten is een jong en dynamisch vak,  volop in ontwikkeling.

In 2000 heeft de minister van VWS het vakgebied "Geneeskunde voor verstandelijk gehandicapten" als zelfstandig specialisme erkend. De opleiding voor dit jonge specialisme is ondergebracht bij de afdeling Huisartsgeneeskunde van het Erasmus MC te Rotterdam. Het is een driejarige postacademische beroepsopleiding die bestaat uit een combinatie van werken en leren in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Stages in aanpalende medische disciplines, zoals neurologie, genetica en psychiatrie  maken deel uit van de opleiding. Met het voltooien van de opleiding verwerft de arts de titel AVG: arts voor verstandelijk gehandicapten.

Een bijzonder  specialisme

Mensen met verstandelijke beperkingen zijn gewone burgers maar bijzondere patiënten. Hun gezondheid is kwetsbaar. Ze bezoeken vaker de dokter, gebruiken meer medicijnen en hebben een kortere levensverwachting met meer ongezonde jaren voorafgaand aan het overlijden.

Ze hebben andere kwalen dan de algemene populatie, bv epilepsie, motorische stoornissen en gedragsproblemen.  Er is vaak sprake van multimorbiditeit en aan de etiologie van de verstandelijke beperking gekoppelde comorbiditeit.

Er kan sprake zijn van een bijzondere presentatie van de klachten en er doen zich vaak diagnostische en therapeutische problemen voor. Communicatie met de patiënt en zijn systeem vraagt bijzondere vaardigheden. Daarnaast spelen juridische en ethische kwesties een rol. De zorg voor mensen met een verstandelijke beperking is langdurig en heeft veelal een multidisciplinair karakter.

De maatschappelijke positionering van mensen met een verstandelijke beperking is de laatste decennia sterk veranderd. Niet alleen in Nederland, maar ook in een groot deel van de Westerse wereld. Door de verschuiving van institutionele zorg naar zorg in de samenleving, maken mensen met een verstandelijke beperking meer deel uit van de maatschappij. Overheid, ouders en zorgverleners streven naar een volwaardig burgerschap van deze groep. Mensen met verstandelijke beperkingen maken gebruik van reguliere voorzieningen waar mogelijk en specialistische waar nodig. In de visie van de beroepsvereniging NVAVG heeft iedere persoon met een verstandelijke beperking recht op goede huisartsgeneeskundige zorg door de huisarts en aanvullende specialistische medische zorg door de AVG indien nodig.

De opleiding tot arts voor verstandelijk gehandicapten

De specialisatie tot arts voor verstandelijk gehandicapten bestaat  uit een deel praktijk en een deel onderwijs.

Per week werkt de aios (arts in opleiding tot specialist)  vier dagen in de zorgpraktijk en volgt één dag cursorisch onderwijs op opleidingsinstituut van het Erasmus MC. De structuur van de AVG-opleiding komt overeen met de opleiding tot huisarts en specialist ouderengeneeskunde.  Er wordt gebruik gemaakt van verschillende onderwijskundige methodes, zoals groepsonderwijs, leergesprekken, video-analyses, interactief onderwijs door eigen of gastdocenten, supervisie, intervisie, literatuurstudie en het geven van presentaties. Praktijk en theorie zijn geïntegreerd. Sociale en communicatieve vaardigheden worden getraind. Er wordt bijzonder aandacht besteed aan de wetenschappelijke competenties van de AVG omdat die in dit nog jonge vakgebied van groot belang zijn.

Het curriculum

Het curriculum bestaat bij een voltijdsopleiding zonder vrijstelling uit drie blokken van twaalf maanden.

Tijdens het eerste jaar van de opleiding werkt de aios in een zorgorganisatie  voor mensen met een verstandelijke beperking. Onder supervisie van een ervaren en getrainde AVG-opleider leert de aios om in toenemende mate om zelfstandig adequate medische zorg te verlenen aan cliënten van de instelling. Drie tot vier keer per maand is er een onderwijsdag in Rotterdam.

Het tweede jaar van de opleiding bestaat uit stages in aanpalende medische specialisaties zoals epilepsie, revalidatie, genetica en psychiatrie. In het tweede jaar werkt de aios, onder supervisie, tevens aan een eigen onderzoeksproject op het gebied van geneeskunde voor verstandelijk gehandicapten. Iedere week vindt één dag cursorisch onderwijs plaats in Rotterdam. De onderwerpen zijn gerelateerd aan de stage-onderwerpen.

Tijdens het derde jaar van de opleiding werkt de aios weer in de instelling, maar heeft nu de zorg over meer complexe cliënten. Ook poliklinisch en consultatief werken is krijgt een plek. Het onderwijs richt zich in het derde jaar op de complexere problematiek en consultatie. Gedurende de opleiding worden enkele meerdaagse cursussen gegeven, oa op het gebied van wetenschappelijke vaardigheden en van spoedzorg.

Meer informatie over de inhoud van de opleiding is te vinden in het landelijke Opleidingsplan Didact 2.0. (www.avgopleiding.nl). Hierin staan ook de 11 kenmerkende beroepssituaties en 4 thema’s  aan de hand waarvan de opleiding is ingericht.

Onderwijs op het Erasmus MC te Rotterdam

Zoals hierboven vermeld, neemt de aios tijdens het gehele curriculum drie tot vier dagen per maand deel aan het instituutsonderwijs. Gewoonlijk bestaat het programma uit drie verschillende onderdelen:

·        leren van ervaringen

·        oefenen van sociale en communicatieve vaardigheden (bv. consultvoering, super-en intervisie)

·        inhoudelijke  onderwerpen zoals:  gedragsproblemen, etiologie en co-morbiditeit, diagnostiek en behandeling van specifieke medische problemen, ethiek, kwaliteitszorg, medisch leiderschap, wetenschap en juridische onderwerpen

Gedurende de opleiding is de aios in dienst van de SBOH (www.sboh.nl) . De CAO SBOH is van toepassing.

Wat maakt iemand tot een goede AVG?

Veel hangt af van de persoonlijke kwaliteiten van de AVG. Voor dit werk zijn karaktereigenschappen nodig zoals flexibiliteit, geduld, humor, enthousiasme en genegenheid voor mensen met een verstandelijke beperking, maar wel met het vermogen genoeg professionele afstand te houden. Communicatieve sociale vaardigheden en een onderzoekende geest zijn essentieel in dit vak dat nog volop in ontwikkeling is. De complexiteit van de casuïstiek vraagt ook om puzzeltalent en doorzettingsvermogen. Daarnaast is het belangrijk dat een toekomstige AVG in staat en bereid is niet alleen actief bij te dragen aan de eigen professionalisering, maar ook aan de verdere ontwikkeling van het beroep en vakgebied.

April 2019
Hanneke Veeren
Hoofd AVG-opleiding

 

Aanvullende informatie:
Erasmus MC
Afdeling HAG/AVG-opleiding
Postbus 2040
3000 CA Rotterdam

Tel: 010-7044710
Email: j.veeren@erasmusmc.nl
Website: www6.erasmusmc.nl/avgopleiding